System kaucyjny – kluczowe informacje
1 października 2025 r. w Polsce zaczął obowiązywać system kaucyjny. Jaki jest jego cel oraz kształt działania? Jaką rolę pełnią w nim sieci handlowe? O tym dowiesz się z naszego podsumowania.
Cel systemu: promowanie recyklingu i ponowne wykorzystanie opakowań.
Opakowania objęte systemem: ze znakiem kaucji i niezgniecione butelki plastikowe (PET) do 3 l, puszki aluminiowe do 1 l, butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Opakowanie musi mieć nienaruszony znak kaucji i czytelny kod kreskowy (kod EAN).
Punkty pobierania kaucji: wszystkie jednostki handlowe, niezależnie od ich powierzchni, jeżeli oferują użytkownikom końcowym napoje w opakowaniach objętych systemem.
Punkty zbiórki opakowań (manualnie lub w automatach):
- Wszystkie sklepy powyżej 200 m², które oferują napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym,
- Sklepy poniżej 200 m², w których sprzedawane są napoje w butelkach szklanych wielokrotnego użytku (obecnie na rynku dotyczy to przede wszystkim napojów piwnych),
- Pozostałe sklepy, które przystąpiły do systemu,
- Automaty kaucyjne dostępne także poza punktami handlowymi,
- Inne punkty zbiórki.
Oznakowania w sklepach:
- obok ceny napoju na półce powinna znajdować się informacja o kwocie kaucji,
- w widocznym miejscu informacje o warunkach i trybie zwrotu pustych opakowań i odpadów opakowaniowych oraz możliwości zwrotu pobranej kaucji,
- na paragonie wyraźnie pokazana cena napoju oraz wysokość kaucji.
Odbiór kaucji przez konsumenta: podczas zwrotu przy kasie lub automacie (w dowolnym punkcie zbiórki), bez konieczności okazania paragonu.
Co z kaucją nieodebraną przez konsumentów: trafi do operatora systemu i będzie przeznaczona na finansowanie systemu.
Pracownik sklepu: dolicza opłatę kaucyjną przy sprzedaży, przyjmuje opakowania, zwraca kaucję, nadzoruje umieszczanie odebranych opakowań w dostarczanym przez operatora worku, zamyka worek specjalną plombą z kodem kreskowym, w którym zawarte będą informacje dot. zebranych opakowań i rodzaju materiału w nim przewożonego.
Operator systemu i modeli rozliczeń: każdy wprowadzający (producent, importer) może powołać własnego operatora DRS lub przystąpić do operatora istniejącego.
Obieg opłaty kaucyjnej w systemie:
- Kaucję nalicza przedsiębiorca wprowadzający napoje do obrotu w momencie sprzedaży lub wydania produktu – dzięki temu, kaucją objęte są wszystkie opakowania wprowadzone do obrotu przez tego przedsiębiorcę. Towar przekazuje do hurtownika a wartość naliczonej kaucji do operatora.
- Hurtownik kupuje napoje od Wprowadzającego przekazując należność za napoje oraz wartość kaucji za przekazane opakowania.
- Detalista kupuje od hurtownika lub wprowadzającego towar przekazując należność za napoje oraz wartość kaucji za przekazane opakowania.
- Konsument kupuje towar i przekazuje wartość kaucji wskazaną na opakowaniu.
- Kaucja za opakowanie napoju ze znakiem kaucji będzie pobierana przy kasie, przy zakupie nie będzie wliczona w cenie napoju. Na półce sklepowej powinna być widoczna cena produktu bez wliczonej kaucji oraz informacja o konieczności doliczenia kaucji za opakowanie. Na paragonie będzie wyraźnie pokazana cena napoju i dodatkowo wysokość kaucji. Dzięki temu od razu będzie wiadomo, ile wynosi dopłata i klient będzie mógł łatwo sprawdzić, czy została doliczona prawidłowo.
- Potwierdzenie prawidłowości przeprowadzonej zbiórki w jednostce handlowej: w centrum zliczająco-sortującym operatora po zebraniu opakowań ze sklepów. Po potwierdzeniu operator zwraca jednostce handlowej środki za oddaną konsumentom kaucję oraz wypłaca handling fee (opłatę za prowadzoną zbiórkę opakowań od konsumenta). Różnica w obiegu butelki szklanej wielokrotnego użytku – po zebraniu opakowań będą one wracać do producenta w celu ponownego napełnienia.
Kto ponosi koszty wdrożenia i utrzymania systemu kaucyjnego (zgodnie z zasadą rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP): przedsiębiorcy, którzy wprowadzają na rynek napoje w opakowaniach objętych systemem (np. wytwórcy wprowadzający produkty, importerzy). Konsumenci nie ponoszą dodatkowych wydatków, ponieważ kaucja jest im zwracana po oddaniu opakowania. Nieodebrane kaucje będą finansować system, wspierając jego obsługę i utrzymanie.
System będzie dodatkowo finansowany z niezwróconej kaucji oraz ze sprzedaży materiałów pochodzących z recyklingu.