Stanowisko Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji wobec projektów UD417 i UD418 w zakresie podatku akcyzowego na wyroby alkoholowe i opłaty cukrowej

Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji (POHiD) apeluje o niezmienianie i tak już wysokich stawek podatku na wyroby alkoholowe oraz opłaty cukrowej. W związku z tym zwracamy uwagę na istotne kwestie dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (UD418), a także projektu ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym (UD417).

Niniejszym pragniemy przypomnieć argumenty przeciw ww. podwyżkom, które przedłożyliśmy do analogicznych, tożsamych projektów z zeszłego roku, a które dotyczą czterech ważnych obszarów, których nie można pomijać:

1. Naruszenie zaufania do Ministerstwa i brak przewidywalności dla producentów, rolników i handlu wynikające ze:

• • Złamania umowy między państwem a przedsiębiorcami, opisanej w tzw. Mapie Akcyzowej z 2022 roku.
  • Niedotrzymania obietnicy wyborczej dotyczącej zachowania półrocznego vacatio legis w przypadku zmian podatkowych.
  • Braku niezbędnej ze strony Ministerstwa oceny tak dużego podniesienia stawek akcyzy (o 15% oraz 10% – odpowiednio w 2026 r. i 2027 r.) oraz opłaty cukrowej, przy odnotowywanych spadkach sprzedaży oraz wpływów z akcyzy oraz wynikających z podwyżki opłaty.

Proponowana podwyżka ma charakter nagły i bardzo wysoki, co utrudnia przedsiębiorcom planowanie inwestycji, polityki cenowej i kontraktów handlowych. Kolejne, nieprzewidywalne zmiany obciążeń publicznych ograniczają możliwość długoterminowego planowania produkcji, inwestycji i zatrudnienia.

2. Argumenty fiskalne i gospodarcze:

• Obydwie podwyżki mają charakter fiskalny, a nie prozdrowotny.
• W przypadku podwyższenia stawek podatku akcyzowego, jak i tzw. opłaty cukrowej nastąpi zwiększenie kosztów funkcjonowania przedsiębiorstw i utrudnienie prowadzenia działalności gospodarczej.
• Przyjęcie projektów ustaw oznaczać będzie straty dla rolników oraz dla handlu (szczególnie dla mniejszych sklepów, dla których sprzedaż wyrobów alkoholowych i napojów stanowi znaczącą część obrotu).
• Przewidujemy, że konsumpcja przesunie się do szarej strefy, która gwałtownie wzrośnie, a także na napoje o gorszej jakości, co pogorszy rentowność produktów markowych.
• Wprowadzenie podwyżek nastąpi ze szkodą dla zdrowia Polaków, którzy sięgną po alkohol z nielegalnych źródeł.
• Po przyjęciu projektu nastąpi obniżenie konkurencyjności rynku (Polacy będą kupować wyroby alkoholowe w krajach z niższą akcyzą; sprzedaż legalnych napojów spirytusowych już spada -15% w trzy lata).
• Podwyższenie stawek spowoduje zmniejszenie wpływów do budżetu (w szczególności, jeśli chodzi o mniejsze wpływy z podatku dochodowego lub VAT- już teraz widać, że realne wpływy z akcyzy w ciągu ostatnich 2 lat obowiązywania Mapy Akcyzowej pozostają na tym samym poziomie, a akcyza na wyroby alkoholowe na przestrzeni lat 2022-2027 wzrośnie aż o 60%).
• Podkreślamy także, że stawka akcyzy na napoje spirytusowe w Polsce należy do jednej z najwyższych w Europie (np. w Niemczech, gdzie jest wyższa siła nabywcza, akcyza jest niższa od polskiej o ok. 30%).
• Dotychczasowa opłata cukrowa nie przyniosła oczekiwanych efektów zdrowotnych – NIK wskazała, że sprzedaż napojów objętych opłatą u największych producentów wzrosła w latach 2022–2023.
• Wpływy z opłaty cukrowej nie przełożyły się na zwiększenie finansowania świadczeń zdrowotnych, lecz zasiliły ogólny system finansowania NFZ.

3. Argumenty szczególnie istotne dla handlu:

• Podwyżka stawek przyniesie straty dla branż powiązanych z przemysłem spirytusowym, zatrudniającym ponad 80 tysięcy ludzi (m.in. w HoReCa, handlu i rolnictwo).
• Przyjęcie projektu zdecydowanie pogorszy sytuację finansową rodzimego małego handlu i gastronomi odbudowującej się po pandemii.
• Handel będzie musiał dostosować politykę cenową, promocje i zarządzanie zapasami do gwałtownej zmiany kosztów produktów.
• Konsumenci mogą przenosić zakupy do tańszych marek lub produktów, co pogorszy rentowność sprzedaży produktów markowych.
• Szczególnie narażone są małe sklepy, których sprzedaż napojów stanowi istotny element obrotu.
• Zwiększenie obciążeń może pogłębiać presję inflacyjną na ceny produktów spożywczych i osłabiać siłę nabywczą konsumentów.

4. Argumenty szczególnie istotne dla rolnictwa:

• Podwyżka stawek spowoduje zmniejszenie zamówień na płody rolne kontraktowane przez branże spirytusową u polskich rolników (branża spirytusowa co roku kupuje 1,6 mln ton zbóż, w tym 954 tys. ton kukurydzy i 38 tys. ton ziemniaków w Polsce.
• Spadek sprzedaży napojów może ograniczyć zapotrzebowanie przemysłu spożywczego na krajowe surowce rolne wykorzystywane do produkcji napojów.
• Niższa produkcja oznacza mniejszy popyt na owoce, cukier oraz inne surowce pochodzące z polskiego rolnictwa.
• Osłabienie kondycji producentów napojów może negatywnie oddziaływać na cały łańcuch dostaw rolno-spożywczy, w tym przetwórców i dostawców surowców.
• Dodatkowe obciążenia fiskalne zwiększają ryzyko ograniczenia inwestycji w sektorze spożywczym, co pośrednio wpływa również na producentów rolnych.
• Stabilne i przewidywalne otoczenie regulacyjne jest korzystniejsze dla utrzymania długoterminowej współpracy pomiędzy przemysłem spożywczym a sektorem rolnym.

Ze względu na dobro handlu, producentów, rolników, a także konsumentów apelujemy o nie wprowadzanie podwyżek w życie. W  przeciwnym wypadku poskutkują one stratami dla budżetu Państwa oraz wszystkich interesariuszy tego tematu.

*             *             *

Stanowisko przekazaliśmy Panu Jarosławowi Nenemanowi – Podsekretarzowi Stanu w Ministerstwie Finansów.